​NEN- en onderhoudseisen: wat controleert de verzekeraar na een brand?

Je elektrische installatie is gekeurd. Het rapport zit in de administratie en de aandachtspunten zijn besproken. Daarmee lijkt de NEN-clausule in je brandverzekering goed geregeld. Tot er brand ontstaat. Dan kijkt de verzekeraar niet alleen óf er een keuring is uitgevoerd. Ook de inhoud van het rapport telt. Was dit de juiste inspectie? Is de hele installatie meegenomen? Wanneer vond de keuring plaats? Welke gebreken kwamen naar voren? En, misschien nog belangrijker, zijn die gebreken daarna aantoonbaar hersteld?

Een keuringsrapport alleen betekent dus niet altijd dat je aan de voorwaarden van je brandverzekering hebt voldaan. In dit deel van onze serie over clausules bij brandschade leggen we uit wat NEN- en onderhoudsclausules zijn, welke inspectie de verzekeraar meestal bedoelt en waar na een brand naar wordt gekeken. De serie begon met de blog Dekking na brandschade: polis versus praktijk.

Wat zijn NEN- en onderhoudsclausules?

NEN- en onderhoudsclausules stellen eisen aan de inspectie, veiligheid en het onderhoud van technische installaties. In een zakelijke brandpolis kunnen aanvullende voorwaarden staan voor bijvoorbeeld elektrische installaties, gasinstallaties en brandblusmiddelen. Daarbij kan de verzekeraar verwijzen naar een bepaalde NEN-norm (zoals NEN 1010 en NEN 3140) of een specifieke inspectie voorschrijven.

Niet iedere ondernemer krijgt met dezelfde eisen te maken. Wat voor jouw bedrijf geldt, staat in de polis en de bijbehorende clausules. Daarom is het belangrijk om die voorwaarden vooraf goed te bekijken. Staat er een bepaalde inspectie voorgeschreven? Hoe vaak moet die plaatsvinden? Wie mag deze uitvoeren? En ook: welke verplichtingen gelden als de inspecteur gebreken vaststelt?

​Welke inspectie bedoelt de polis?

Bij de elektrische installatie kom je drie namen tegen. NEN 1010 is de norm voor de aanleg en oplevering van een nieuwe of gewijzigde installatie. NEN 3140 gaat over veilig gebruik en onderhoud van een bestaande installatie en is vooral gericht op het voorkomen van letsel. NTA 8220 is een technische afspraak die speciaal is gemaakt om het brandrisico van elektrisch materieel te beoordelen, inclusief de apparaten die erop zijn aangesloten. Risicodeskundigen van verzekeraars hebben die afspraak eind 2017 samen met de installatiebranche opgesteld.

Sindsdien vragen veel polissen om een inspectie volgens NTA 8220 door een SCIOS-gecertificeerd inspectiebedrijf. In de markt heet dat een Scope 10-inspectie. Een gewone NEN 3140-keuring, ook wel Scope 8, is dus niet automatisch de inspectie die jouw polis bedoelt. Dat is een van de meest gemaakte fouten, en je merkt hem meestal pas na een brand.

Waarom stelt de verzekeraar eisen aan keuring en onderhoud?

Met inspectie- en onderhoudseisen wil de verzekeraar het risico op brand en andere schade beperken. Technische installaties blijven niet vanzelf in dezelfde staat. Onderdelen slijten, installaties worden aangepast en een bedrijf breidt uit. Ook kunnen er in de loop van de tijd gebreken ontstaan. Een inspectie brengt zulke risico’s in beeld. Daarom stellen verzekeraars eisen aan keuring en onderhoud.

Op zichzelf is dat logisch. Maar na een brand krijgt zo’n clausule een tweede betekenis. De verzekeraar kijkt dan ook naar de vraag of je voor de brand aan de afgesproken voorwaarden hebt voldaan.

Is een uitgevoerde keuring voldoende?

Niet altijd. De verzekeraar kijkt ook naar wat er precies is gekeurd, welke gebreken zijn vastgesteld en wat daarna is gebeurd.

Een ondernemer laat de elektrische installatie inspecteren volgens de clausule in zijn polis. De inspecteur constateert drie gebreken. Twee punten laat hij direct oplossen. Het derde punt blijft liggen, omdat daarvoor eerst een productiestop moet worden gepland.

Een halfjaar later ontstaat brand.

Dan is het niet genoeg om te laten zien dat de installatie is gekeurd. Er komen nieuwe vragen. Wat hield het openstaande gebrek in? Had het volgens de polis binnen een bepaalde termijn hersteld moeten zijn? Is aantoonbaar dat de andere twee punten wel zijn opgelost? En speelde het openstaande gebrek een rol bij de brand?

Ook kan discussie ontstaan over de keuring zelf. Misschien is slechts een deel van de installatie onderzocht. Of is na de inspectie een nieuwe machine aangesloten of de elektrische installatie uitgebreid.

Waar ontstaat na brandschade discussie over?

In de praktijk zien we verschillende situaties waarin na een brand vragen ontstaan over keuring en onderhoud. Bijvoorbeeld als:

• de voorgeschreven inspectie niet is uitgevoerd;
• een andere inspectie is uitgevoerd dan de polis vraagt;
• de keuring buiten de afgesproken termijn valt;
• niet de volledige installatie is meegenomen;
• na de keuring wijzigingen aan de installatie zijn aangebracht;
• een rapport gebreken vermeldt die niet aantoonbaar zijn hersteld;
• wel een factuur beschikbaar is, maar geen inspectierapport;
• herstel is uitgevoerd, maar daarvan geen bewijs meer bestaat.

Dat betekent niet dat iedere onvolkomenheid automatisch gevolgen heeft voor de dekking. Daarvoor moet eerst duidelijk zijn wat in de polis is afgesproken en wat er feitelijk is gebeurd.

Wat onderzoekt de verzekeraar na een brand?

De verzekeraar kijkt onder meer of aan de technische eisen uit de polis is voldaan en welke rol eventuele tekortkomingen bij de brand hebben gespeeld. Daarvoor worden de polisvoorwaarden en technische stukken naast het oorzaakonderzoek gelegd. De verzekeraar, vaak via een technisch onderzoeksbureau, kijkt bijvoorbeeld naar:

• welke clausule in de polis staat;
• welke inspectie of norm daarin wordt genoemd;
• wanneer de laatste inspectie plaatsvond;
• welke onderdelen daarbij zijn onderzocht;
• wie de inspectie heeft uitgevoerd;
• welke gebreken zijn geconstateerd;
• of deze gebreken zijn hersteld;
• welk bewijs daarvan beschikbaar is;
• of de installatie daarna nog is gewijzigd;
• wat het onderzoek naar de brandoorzaak laat zien.

Daarom is het belangrijk dat het technische onderzoek en de beoordeling van de polis niet los van elkaar plaatsvinden. De vraag wat er technisch is gebeurd, kan namelijk invloed hebben op de manier waarop een clausule wordt beoordeeld.

Betekent een openstaand gebrek automatisch geen dekking?

Nee, dat hoeft niet. De formulering van de clausule en de omstandigheden van de brand zijn bepalend. In de markt zien we grofweg drie varianten. Bij de ene clausule geldt een hoger eigen risico als de elektrische installatie de oorzaak van de brand blijkt. Bij een andere vervalt de dekking voor brand door de installatie, tenzij jij aantoont dat de schade ook zonder het gebrek zou zijn ontstaan en even groot zou zijn geweest. En soms staat er een harde garantie, waarbij de verzekeraar bij niet-nakoming helemaal geen brandschade vergoedt.

Ook bij zo’n harde garantie is het laatste woord niet altijd gezegd. De Hoge Raad oordeelde in februari 2024 dat een beroep van de verzekeraar op een clausule altijd getoetst kan worden aan de redelijkheid en billijkheid. Daarbij weegt mee of de clausule bedoeld is om het risico te beperken en of het niet-naleven iets met de schade te maken heeft.

Eerlijk is eerlijk. In de rechtspraak houdt een afwijzing meestal stand als de brand elektrisch is ontstaan op een plek die bij een goede inspectie of goed onderhoud zou zijn opgevallen. De discussie is vooral kansrijk als de brandoorzaak losstaat van het gebrek, bijvoorbeeld bij brandstichting, blikseminslag, een brand bij de buren of een defect apparaat dat niets met de installatie te maken heeft. En vaak gaat het dan om de omvang van de schade en niet alleen om ja of nee. Daarom is het niet verstandig om algemene conclusies te trekken uit één gemiste keuring of één niet-afgetekend herstelpunt.

Lees ook:

• Opslagclausule bij brandschade: zo voorkom je discussie
• Horecaclausule na brand: zo voorkom je discussie over dekking

Hoe toon je aan dat gebreken zijn hersteld?

Bewaar niet alleen het keuringsrapport, maar leg ook vast wat daarna met de geconstateerde gebreken is gebeurd. Daar gaat het in de praktijk nogal eens mis.

Een ondernemer ontvangt een inspectierapport en belt de vaste installateur. Die komt langs, voert werkzaamheden uit en stuurt daarna een factuur. Voor de ondernemer is de zaak daarmee afgerond. NaControleer je polis. Kijk welke eisen gelden voor inspectie en onderhoud.

• Controleer welke inspectie wordt gevraagd. Ga niet automatisch ervan uit dat iedere technische keuring aan de polis voldoet. Een NEN 3140-rapport is geen Scope 10-rapport.
• Plan inspecties op tijd. Houd rekening met de termijn die in de clausule staat.
• Lees het hele rapport. Kijk niet alleen naar de conclusie, maar ook naar gebreken en herstelpunten.
• Laat gebreken opvolgen. Zorg dat duidelijk is wie verantwoordelijk is en binnen welke termijn herstel plaatsvindt.
• Vraag om bewijs van herstel. Laat op werkbonnen en facturen duidelijk vermelden welke punten zijn opgelost, en vraag om een herstelverklaring.
• Bewaar alles bij elkaar. Sla inspecties, herstelstukken en foto’s ook digitaal op.
• Let op wijzigingen aan installaties. Een nieuwe machine, verbouwing of uitbreiding hoort volgens NEN 1010 te worden opgeleverd. Bewaar dat opleverrapport bij het inspectiedossier.
• Heb je zonnepanelen? Kijk of je polis ook daarvoor een inspectie vraagt.
• Vraag om uitleg bij onduidelijkheid. Bespreek onduidelijke polisvoorwaarden vooraf met je verzekeringsadviseur. een brand blijkt de factuur alleen ‘elektrische werkzaamheden’ te vermelden. Welke gebreken zijn opgelost, staat er niet bij.

Vraag daarom altijd om duidelijke documentatie. Denk aan:

• werkbonnen;
• herstelrapporten;
• gespecificeerde facturen;
• foto’s van het uitgevoerde werk;
• verklaringen van de installateur;
• een herinspectie als die nodig is.

Bewaar deze stukken samen met het oorspronkelijke inspectierapport. Zo ontstaat een logisch dossier: dit werd geconstateerd, dit moest worden hersteld en dit is vervolgens uitgevoerd.

​De twaalfmaandenregel bij een Scope 10-inspectie

Een Scope 10-rapport met constateringen blijft maximaal twaalf maanden geldig. Binnen die termijn beoordeelt een SCIOS-inspecteur het herstel en meldt hij de inspectie af in het SCIOS-portaal met de status ‘zonder constateringen’. Die afmelding is het sterkste bewijs dat je kunt hebben. Verloopt de termijn, dan vervalt het rapport en begin je opnieuw. Let daarnaast op de hersteltermijn in je eigen clausule. Die is vaak korter dan twaalf maanden, en bij gevaarlijke gebreken geldt meestal direct herstel.Controleer je polis. Kijk welke eisen gelden voor inspectie en onderhoud.

Wat kun je vooraf doen?

Een inspectie is geen administratief vinkje. Zie het rapport juist als het begin van de vervolgstappen.

Een paar praktische aandachtspunten:

1. Controleer je polis. Kijk welke eisen gelden voor inspectie en onderhoud.
2. Controleer welke inspectie wordt gevraagd. Ga niet automatisch ervan uit dat iedere technische keuring aan de polis voldoet. Een NEN 3140-rapport is geen Scope 10-rapport.
3. Plan inspecties op tijd. Houd rekening met de termijn die in de clausule staat.
4. Lees het hele rapport. Kijk niet alleen naar de conclusie, maar ook naar gebreken en herstelpunten.
5. Laat gebreken opvolgen. Zorg dat duidelijk is wie verantwoordelijk is en binnen welke termijn herstel plaatsvindt.
6. Vraag om bewijs van herstel. Laat op werkbonnen en facturen duidelijk vermelden welke punten zijn opgelost, en vraag om een herstelverklaring.
7. Bewaar alles bij elkaar. Sla inspecties, herstelstukken en foto’s ook digitaal op.
8. Let op wijzigingen aan installaties. Een nieuwe machine, verbouwing of uitbreiding hoort volgens NEN 1010 te worden opgeleverd. Bewaar dat opleverrapport bij het inspectiedossier.
9. Heb je zonnepanelen? Kijk of je polis ook daarvoor een inspectie vraagt.
10. Vraag om uitleg bij onduidelijkheid. Bespreek onduidelijke polisvoorwaarden vooraf met je verzekeringsadviseur.

Wat doet een contra-expert bij discussie over een NEN-clausule?

Een eigen expert, vaak contra-expert genoemd, kijkt niet alleen naar het keuringsrapport. Hij beoordeelt ook de polis, de clausule, de technische stukken en het oorzaakonderzoek. Bij een discussie over NEN- of onderhoudseisen kan dat betekenen dat aanvullende technische deskundigheid nodig is. Bijvoorbeeld om vast te stellen wat een geconstateerd gebrek precies betekende of welke rol een installatie bij de brand heeft gespeeld.

De contra-expert brengt deze informatie samen en bewaakt jouw belangen tijdens de schadeafhandeling. Ook bespreekt hij de bevindingen met de expert van de verzekeraar.

Wacht liever niet met het inschakelen van een contra-expert tot een discussie is vastgelopen. Na een grote brand verandert de situatie snel. Installaties raken beschadigd, onderdelen worden verwijderd en herstel- of sloopwerkzaamheden starten. Juist in die eerste fase is het belangrijk om technisch bewijs goed vast te leggen.

Van technische eisen naar milieuschade

NEN- en onderhoudsclausules laten opnieuw zien hoe de praktijk na een brand anders kan uitpakken dan vooraf gedacht. Een keuringsrapport in de administratie is niet altijd het einde van het verhaal. De inhoud, eventuele herstelpunten en het bewijs van opvolging tellen ook mee.

Maar bij een grote brand kunnen er nog andere kosten ontstaan. Denk aan asbestdeeltjes die buiten het terrein terechtkomen, vervuild bluswater of verontreiniging van bodem en riool.

Dan ontstaat een heel andere vraag: wie betaalt die kosten?

In de volgende blog uit deze serie kijken we daarom naar milieuschade na brand en de grens tussen verschillende verzekeringen en dekkingen.

Coolen Expertise helpt bij brandschade

Na een grote brand komen techniek, polisvoorwaarden en schadeafhandeling bij elkaar. Voor een ondernemer is het vaak lastig om te beoordelen welke informatie belangrijk is en welke gevolgen een clausule voor de schade heeft.

Coolen Expertise werkt alleen voor verzekerden. Nooit voor verzekeraars. Wij beoordelen de polis, begeleiden het onderzoek en zorgen dat jouw schade volledig in beeld komt. Ontstaat er discussie over een technische clausule? Dan kijken we naar het volledige dossier en schakelen we waar nodig aanvullende deskundigheid in. Heb je brandschade? Neem dan gerust contact met ons op via onze zakelijke pagina, dan kijken we vanaf het begin met je mee.

Veelgestelde vragen over NEN-clausules

Wat is een NEN-clausule in een brandverzekering?

Een NEN-clausule is een polisvoorwaarde waarin eisen worden gesteld aan bijvoorbeeld de inspectie, veiligheid of het onderhoud van een technische installatie. Welke eisen voor jouw bedrijf gelden, hangt af van de polis.

Is een NEN-keuring verplicht voor de brandverzekering?

Niet voor iedere brandverzekering gelden dezelfde eisen. Een verzekeraar kan in de polis of een clausule een bepaalde inspectie voorschrijven. Veel polissen vragen tegenwoordig een inspectie volgens NTA 8220 door een SCIOS-gecertificeerd bedrijf, de Scope 10-inspectie. Controleer daarom welke voorwaarden specifiek voor jouw verzekering gelden.

Wat is het verschil tussen NEN 3140 en NTA 8220?

NEN 3140 gaat over veilig gebruik en onderhoud van een bestaande elektrische installatie en is vooral gericht op het voorkomen van letsel. NTA 8220 beoordeelt het brandrisico van elektrisch materieel en de aangesloten apparatuur. Verzekeraars vragen daarom meestal een inspectie volgens NTA 8220. Een NEN 3140-rapport is dus niet automatisch voldoende voor de polis.

Wat gebeurt er als gebreken uit een keuringsrapport niet zijn hersteld?

Dat kan gevolgen hebben voor de schadeafhandeling. Welke gevolgen precies, hangt af van de polisvoorwaarden, de aard van het gebrek en de omstandigheden van de brand. Een openstaand gebrek betekent dus niet automatisch dat iedere brandschade buiten de dekking valt.

Hoe bewijs je dat gebreken na een keuring zijn hersteld?

Bewaar duidelijke herstelstukken, zoals werkbonnen, gespecificeerde facturen, een herstelverklaring van de installateur, foto’s of een herinspectie. Bij een Scope 10-inspectie is de afmelding in het SCIOS-portaal het sterkste bewijs. Zorg dat uit deze stukken blijkt welk gebrek is aangepakt en wat er precies is uitgevoerd.

Wanneer schakel je een contra-expert in bij discussie over een NEN-clausule?

Bij voorkeur direct na de brand. Dan zijn de technische situatie en het beschikbare bewijs nog zo goed mogelijk vast te leggen. Een contra-expert beoordeelt de clausule samen met de technische stukken en het oorzaakonderzoek en behartigt jouw belangen tegenover de verzekeraar.

Disclaimer

Deze blog bevat algemene informatie en is geen advies op maat. Polisvoorwaarden verschillen per verzekeraar en per situatie.